Deizm (ilahiyye/ilahçılık), Latince Tanrı anlamındaki “deus” sözcüğünden türetilerek ataizme karşı tanrıcılık anlamında kullanılmıştır. Kavram olarak deizm, her türlü vahyi, risaleti, mucizeyi, ilhamı ve dolayısıyla vahyin bildirdiği Allah’ı, dini inkar ederek sadece akıl ile idrak edilen bir yaratıcıyı kabul eden anlayıştır. Bir başka ifadeyle Allah’ın alemin mimarı olduğunu, alem düzenleyip tanzim ettiğini, ona şekil verdiğini, onu hareket geçirdiğini, fakat artık aleme karışmadığını tasavvur eden bir anlayıştır. Deizm, insan aklını ve tecrübesini değersizleştiren, kendinden başka dinlere hoşgörülü davranmayan ve kendi içindeki farklılıklara dahi tahammül edemeyerek dini parçalayıcı / ayrıştırıcı bir mekanizmaya dönüştüren Hristiyanlığa karşı bir protesto hareketi olarak ortaya çıkan teolojik – felsefi bir harekettir. İnsanın kurtuluşunu kendi düşünce ve eylemlerine değil kiliseye aidiyetine bağlayanlara bir karşı çıkıştır.
Deizm veya yaradancılık, din, peygamber veya vahiy aracı olmaksızın bireyin akıl, gözlem, sezgi gibi yollarla Tanrı’nın varlığına inanmasına dayalı bir felsefi görüştür.
Kaynak;Diyanet
Deizm felsefesi doğal dünyaya dair gözlemlerin ve mantığın kaynağını oluşturduğu; dinsel bilgiye dolaysız biçimde, sadece akıl yoluyla ulaşılabileceği ilkesini esas alır, bu sebeple vahiy ve esine dayalı tüm dinleri reddeder. Deist felsefeye göre Tanrı vardır ve nihai olarak evrenin yaratılmasından sorumludur.
Kaynak;tr.wikipedia.org
